Kliknij aby ściągnąć plik w formacie PDF
As Stomatologii Nr 2 / 2005

     Allan S. Deutsch, Brett I. Cohen i Barry Lee Musikant przedstawiają wstępne badania rozmieszczenia gutaperki i uszczelniacza w kanałach opracowanych i wypełnionych przy użyciu trzech różnych metod

Cele

     Celem tego badania, przeprowadzonego in vitro, było sprawdzenie rozmieszczenia ćwieków gutaperkowych i uszczelniaczy w kanałach zębów, opracowanych i wypełnionych przy użyciu trzech różnych technik stosowanych w praktyce klinicznej.

Metody

     Zęby podzielono na trzy różne grupy: EZ-Fill, bocznej kondensacji i Thermafil, po cztery w każdej. Poszczególne zęby opracowano i wypełniono stosując standardową technikę oraz postępując zgodnie z zaleceniami producenta. Następnie zęby zostały przekrojone poprzecznie, sfotografowane pod mikroskopom i przeanalizowane komputerowo.

Wyniki

     Wszystkie przekroję poszczególnych grup wykazały podobne cechy morfologiczne. Przekrój na wysokości 1 mm od wierzchołka korzenia we wszystkich grupach wykazywał centralny rdzeń z materiału użytego do wypełnienia otoczonego przez uszczelniacz. Materiał centralnego rdzenia wypełnienia (gutaperka lub plastikowy przenośnik) nie dotykał bezpośrednio lub całkowicie do ścian kanału. Jednakże we wszystkich przekrojach materiał uszczelniający dobrze adaptował się do zębiny kanału korzeniowego.

Wnioski

     We wszystkich trzech zastosowanych technikach ostatecznym wypełniaczem kanału jest uszczelniający materiał endodontyczny. Centralny rdzeń z materiału do wypełnienia nie uszczelnia dostatecznie sobą kanału. W technice EZ-Fill SafeSiders gutaperka wykazała większą adaptację do morfologii cementu na wszystkich poziomach kanału. Jako badanie pilotażowe wskazuję ono na konieczność prowadzenia dalszych badań w tym zakresie.

     Najważniejszym celem wypełnienia kanałowego jest uszczelnienie kanału po to, zęby zapobiec dostawaniu się do niego płynów i bakterii zarówno od strony wierzchołka, jak i korony. Na przestrzeni ostatniego stulecia używano wielu technik, które miały doprowadzić do osiągnięcia tego celu. Ostatnio wykazano, że zarówno technika wypełniania, jak i opracowania kanału odgrywają rolę w rozmieszczeniu uszczelniacza w kanale (Wu i wsp., 2000; Hata i wsp., 1992; Wu, Wesselink, 2001; Michanowicz, Czosntkowsky, 1984). Wu i wsp. (2000) pokazali, że po wypełnieniu ściany kanału były dokładniej pokryte jeśli stosowano technikę wypełnienia pojedynczym ćwiekiem gutaperki, niż przy użyciu metody bocznej lub pionowej kondensacji gutaperki. Stwierdzili oni, że "aby szczelniej wypełnić kanał korzeniowy wydaję się, że ważniejszym jest, zęby kanał był całkowicie pokryty uszczelniaczem po wypełnieniu, niż tylko przed wypełnieniem".

     Zostało udokumentowane, że kanały wypełnione bez materiału uszczelniającego nie są wypełniane szczelnie i że to uszczelniacz jest odpowiedzialny za hermetyczne wypełnienie kanału (Wu i wsp., 2000; Gani i wsp., 2000; Hall i wsp., 1996). Wykazano również, że chociaż kondensacja sprawia, że przestrzeń pomiędzy gutaperką a ścianą kanału korzeniowego może być mniejsza niż błonka z materiału uszczelniającego, to jednak szczelność wypełnienia kanałowego może na tym ucierpieć (Wu i wsp., 1997).

     Różni badacze przedstawiali dowody na to, że technika opracowania kanału (oczyszczenia, poszerzania i nadania kształtu) może również mięć wpływ na ostateczne wypełnienie kanału (Michnowicz, Czosntkowsky, 1984; Wu i wsp., 2000; 1997). Dlatego też pożądane jest stosowanie takiej techniki klinicznej, która pozwoli na opracowanie kanału, którego wynikiem będzie równomierne rozmieszczenie materiału uszczelniającego w kanale głównym i kanałach dodatkowych po ich wypełnieniu. Celem tego badania była ocena pod mikroskopem oraz porównanie rozmieszczenia gutaperki i uszczelniacza w kanałach opracowanych przy użyciu trzech różnych metod klinicznych.

     Allan S. Deutsch DMD i Barry Lee Musikant są współdyrektorami działu stomatologicznego badań naukowych w Essential Dental Laboratories. Brett I. Cohen jest wiceprezesem działu stomatologicznego badań naukowych w Essential Dental Laboratories

Materiały i metody

     Dwanaście niedawno usuniętych ludzkich, jednokanałowych kłów i przedtrzonowców przechowywanych w roztworze soli kuchennej, zostało losowo podzielonych na trzy grupy, każda licząca po cztery zęby. Zęby z grupy pierwszej (EZ) zostały opracowane i wypełnione przy użyciu techniki EZ-Fill SafeSider (Essential Dental Systems, S. Hackensack NJ) zgodnie z zaleceniami producenta. Grupa druga, tzw. bocznej kondensacji (LC), została przygotowana przy użyciu pilników Flexo - reamer i wierteł Gatesa Gliddena (Dentsply/Maillefer, Szwajcaria), a wypełnienia wykonano metodą bocznej kondensacji. Grupa trzecia tzw. Thermafil (TF), została opracowana przy użyciu pilników Flexo - reamer i wierteł Gatesa Gliddena (Dentsply/Maillefer, Szwajcaria) i wypełniona przy użyciu techniki Thermafil (Dentsply/Tulsa), zgodnie ze wskazówkami producenta. Wszystkie zęby w każdej grupie wypełniono do poziomu otworu wierzchołkowego.

     Grupa pierwsza (EZ) została opracowana przy użyciu systemu narzędzi EZ-Fill SafeSider Instrumentation System. System tych instrumentów składa się z nie-okrągłych narzędzi, posiadających nieprzerwaną płaszczyznę boczną, co zostało opatentowane (ryc. 1). Kanały zostały opracowane do otworu wierzchołkowego przy użyciu techniki ruchów takich, jak przy nakręcaniu zegarka, rozpoczynając od pilnika EZ-Fill SafeSider nr 08 do nr 20. Podczas opracowywania były ciągle przepłukiwane roztworem NaOCl o stężeniu około 2,5%. Następny rozmiar instrumentu EZ-Fill SafeSider był użyty wtedy, gdy poprzedni wprowadzony do wierzchołka, można było swobodnie obrócić w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara i wyjąć podczas wykonywania tego obrotu.

     Po zakończeniu pracy EZ-Fill SafeSider nr 20 przystąpiono do poszerzania i pogłębiania kanału przy użyciu instrumentu Pesso EZ-Fill SafeSider nr 2. Następnie opracowywano kanał techniką "step back" narzędziami SafeSider według następującej sekwencji:

• 25 EZ-Fill SafeSider 1 mm powyżej wierzchołka,
• 30 EZ-Fill SafeSider 2 mm powyżej wierzchołka,
• 35 EZ-Fill SafeSider 3 mm powyżej wierzchołka,
• 40 EZ-Fill SafeSider 4 mm powyżej wierzchołka.

     Pomiary odległości do wierzchołka oraz drożności kanału wykonywano przy pomocy instrumentu nr 20. Po opracowaniu kanału techniką "step back" (kroku w tył) użytymi w odpowiedniej kolejności narzędziami SafeSider, poszerzono głębiej wejście do kanału przy pomocy wiertła Pesso EZ-Fill SafeSider nr 2. Aby zakończyć opracowanie i przygotować kanał do wypełnienia gutaperką, najpierw zastosowano niklowo-tytanowy (pomarańczowy) poszerzacz EZ-Fill SafeSider nr 30/,04.

     Ostatecznie kanał wygładzono do wierzchołka przy pomocy instrumentu niklowo-tytanowego, oznaczonego kolorem brązowym EZ-Fill SafeSider nr 25/,08. Takie opracowanie kanału umożliwia wypełnienie go średnim rozmiarem (medium) ćwieka gutaperkowego większym stopniu zbieżności.

     W celu wypełnienia kanału dopasowano pojedynczy ćwiek gutaperkowy (medium) (Dentsply, Tulsa) tak, zęby dokładnie pasował do opracowanego otworu wierzchołkowego.

     Przygotowany zgodnie z zaleceniami producenta uszczelniacz EZ-Fill na bazie żywicy epoksydowej (Essential Dental Systems) został rozprowadzony na ścianach kanału przy użyciu dwukierunkowej spirali EZ-Fill. Spiralę z naniesioną niewielką ilością cementu wprowadzono do kanału i wolnymi ruchami posuwistymi w górę i w dół, przy równoczesnych obrotach mikrosilnika z prędkością 800 obrotów na minutę, deponowano cement w kanale korzeniowym. Czynność tę powtarzano do momentu, kiedy nadmiar uszczelniacza zaczął wydostawać się z kanału w kierunku korony. Wcześniej dopasowany ćwiek gutaperkowy umieszczono w kanale i odcięto koniec rozgrzanym upychadłem kulkowym. Następnie zabezpieczono wypełniony kanał od strony koronowej Cavitem (ESPE, Niemcy).

     Grupa druga (LC) została przygotowana przy użyciu techniki Balanced Force (zrównoważonej siły). Kanał opracowywano do wierzchołka, poszerzaczami flexo reamer nr do rozmiaru 25. Następnie wiertłem Gatesa Gliddena nr 3 poszerzono wejście do kanału od 1/3 do połowy długości kanału. Od tego momentu pracowano techniką step back:

• 1 mm krócej poszerzaczem flexo-reamer nr 30,
• 2 mm krócej poszerzaczem flexo-reamer nr 35,
• 3 mm krócej poszerzaczem flexo-reamer nr 40,
• 4 mm krócej poszerzaczem flexo -reamer nr 45.

     Cały czas kanał zwilżano, przepłukując go 2,5% roztworem podchlorynu sodu. Natomiast podczas każdej zmiany narzędzi przepłukiwano kanał bardzo obficie przygotowanym roztworem.

     Dopasowano ćwiek gutaperkowy o rozmiarze fine medium, tak aby podczas usuwania go z kanału stawiał lekki opór. W tej grupie został użyty uszczelniacz Grossmana (Sultan Chemists, Englewood) na bazie tlenku cynku z eugenolem. Główny ćwiek pokryto uszczelniaczem i umieszczono w kanale zgodnie z wcześniejszymi pomiarami. Odcięto go rozgrzanym ekskawatorem. Niebieskim upychadłem korzeniowym Maillefer (Dentsply/ Maillefer, Szwajcaria) przygotowano miejsce dla dodatkowych ćwieków. Do kondensacji bocznej głównego ćwieka użyto średnio-cienkich (fine-medium) ćwieków gutaperkowych.

Ryc. 1. Narzędzie EZ-Fill SafeSider ze stopu NiTi z widoczną nieprzerwaną płaszczyzną lub płaską powierzchnią Podpisy na rycinie: nieprzerwana płaszczyzna Narzędzie ze stopu NiTi 25/,08 .

Ryc. 2. Umiejscowienie przekrojów A, B i C na zębie C.E.J. - szyjka zęba Length - długość Sections - przekroje 1 mm from apex - 1 mm od wierzchołka .

Ryc. 3. Powiększenie 12x: przekrój A grupy EZ-Fill z centralnym ćwiekiem i grubą powierzchnią materiału uszczelniającego oddzielającego ćwiek gutaperkowy od ściany kanału Gutta Percha -ćwiek gutaperkowy EZ-Fill Sealer -materiał uszczelniający EZ-Fill .

Ryc. 4. Powiększenie 12x: Przekrój B grupy EZ-Fill, ukazujący centralny ćwiek gutaperkowy otoczony uszczelniaczem .

Ryc. 5. Powiększenie 12x: Przekrój C grupy EZ-Fill, składający się głównie z gutaperki z warstwą uszczelniacza uszczelniającego kanał .

Ryc. 6. Powiększenie 12x: Boczna kondensacja - na przekroju A widoczne są resztki martwych tkanek, liczne ćwieki gutaperkowe i uszczelniacz .

Ryc. 7. Powiększenie 12x: Boczna kondensacja - na przekroju B widoczne są liczne ćwieki gutaperkowe, pusta przestrzeń i materiał uszczelniający .

Ryc. 8. Powiększenie 12x: Boczna kondensacja - na przekroju C widoczny jest centralny ćwiek gutaperkowy otoczony cienką warstwą materiału uszczelniającęgo Debris - resztki rozpadłych tkanek Central Gutta Percha -centralny ćwiek gutaperkowy Accessory Gutta Percha -dodatkowe ćwieki gutaperkowe Sealer - materiał uszczelniający Sealer Void - pusta przestrzeń w uszczelniaczu .

Ryc. 9. Powiększenie 12x Przekrój A grupy Thermafil z centralnie położonym nośnikiem, otoczonym nierównomierną warstwą gutaperki i uszczelniaczem .

     Kondensowanie prowadzono do czasu, gdy już nie było więcej miejsca na dodatkowe ćwieki. Nadmiary gutaperki odcięto rozgrzanym narzędziem, a miejsce dostępu zabezpieczono materiałem Cavit. Grupa trzecia, Thermafil (TF), została opracowana podobnie do grupy drugiej, instrumentami do opracowywania kanału flexo-reamer, przy użyciu techniki Balanced Force, do wierzchołka, aż osiągnięto rozmiar narzędzia nr 25. Następnie wiertłem Gatesa Gliddena nr 3 poszerzono i nadano kształt kanałowi opracowując od 1/3 do połowy długości kanału. Odtąd opracowywano kanał techniką step back:

• 1 mm krócej poszerzaczem flexo-reamer nr 30,
• 2 mm krócej poszerzaczem flexo-reamer nr 35,
• 3 mm krócej poszerzaczem flexo-reamer nr 40,
• 4 mm krócej poszerzaczem flexo-reamer nr 45.

     Cały czas kanał zwilżano, przepłukując go 2,5% roztworem podchlorynu sodu. Podczas każdej zmiany narzędzi przepłukiwano kanał bardzo obficie przygotowanym roztworem.

     Po zakończeniu czynności oczyszczenia i nadania kształtu, przeprowadzono pomiar ostatecznej długości roboczej używając do tego odpowiedniego rozmiaru narzędzia, które pasywnie dochodziło do wierzchołka, bez znaczącego oporu lub obracania. Pomiar wykazał, że zgodnie z zaleceniami producenta, dla przeprowadzonego opracowania kanału metodą step back, najbardziej odpowiedni był ćwiek Thermafil nr 25. Ćwiek został rozgrzany w piecyku, zgodnie z zaleceniami producenta. Ściany kanału pokryto bardzo cienką warstwą uszczelniacza na bazie żywicy epoksydowej ThermaSeal Plus (Dentsply, Tulsa) na całej długości roboczej, używając do tego pilnika typu reamer, jak zalecił producent. Następnie rozgrzany ćwiek gutaperkowy Thermafil został wprowadzony do kanału na głębokość zgodną z uzyskanymi wcześniej pomiarami. Nadmiar gutaperki usunięto różyczką, a ząb zabezpieczono Cavitem.

     Wypełnione zęby przechowywano w temperaturze pokojowej, w warunkach 100% wilgotności, przez 2 tygodnie. Każdy korzeń został przekrojony na trzech poziomach (ryc. 2).

     Przekrój A został wykonany na wysokości szyjki zęba. Przekrój B w połowię długości korzenia pomiędzy szyjką a wierzchołkiem. Przekrój C natomiast na wysokości 1 mm od wierzchołka. Każdy przekrój był badany pod mikroskopem Global (Global Surgical Corp., St Luis) w pozycji 1,5; co odpowiada powiększeniu 12x. Przekroję były fotografowane aparatem fotograficznym Pentax przymocowanym do mikroskopu. Poszczególne przekroję były tęż obrazowane na komputerze, który powiększył je trzystukrotnie.

Wyniki

     Wyniki dla grupy pierwszej EZ-Fill (EZ) odpowiednio dla kolejnych przekrojów były następujące:

Przekrój A

     Kształt kanału na tym poziomie był w większości przypadków nieregularny. Ćwiek gutaperkowy mieścił się generalnie na środku kanału. Gutaperka była równomiernie otoczona przez materiał uszczelniający. Najczęściej uszczelniacz znajdował się pomiędzy ćwiekiem a zębiną. Jest to przedstawione na ryc. 3.

Przekrój B

     Kanał na tym poziomie był zazwyczaj kolistego kształtu. Gutaperka najczęściej znajdowała się na środku kanału z równomierną warstwą uszczelniacza pomiędzy ćwiekiem a ścianą kanału. Warstwa ta otaczała ćwiek w granicach od 200 do 360 stopni. W niektórych przypadkach ćwiek został dociśnięty do ściany kanału, wtedy warstwa materiału uszczelniającego pomiędzy gutaperką a zębiną kanałową była bardzo cienka lub wcale nie była widoczna, natomiast w pozostałych miejscach była ona znacznie grubsza. Wszędzie adaptacja gutaperki i uszczelniacza do ścian kanału była dobra. Gdzieniegdzie występowały nieregularności w kanale, wypełnione szczątkami rozpadłych tkanek. Ryc. 4 przedstawia typowy preparat przekroju B dla tej grupy.

Przekrój C

     Kanał na poziomie 1 mm od wierzchołka korzenia był kształtu kolistego. Ćwiek gutaperkowy znajdował się najczęściej na środku kanału i zajmował prawię całe jego światło. Pomiędzy ćwiekiem a ścianą kanału znajdowała się cienka warstwa materiału uszczelniającego. Uszczelniacz miał dobrą adaptację do ścian kanału. Nie zauważono żadnych pustych przestrzeni w żadnym z badanych przekrojów. Ryc. 5 przedstawia typowy przykład przekroju C w tej grupie.

     Wyniki dla grupy drugiej wypełnionej metodą bocznej kondensacji dla kolejnych przekrojów były następujące:

Przekrój A

     Większość kanałów w tym przekroju miała nieregularny kształt. Wypełniająca gutaperka składała się z centralnego ćwieka głównego i dodatkowych ćwieków uzupełniających umieszczonych w bezpośrednim kontakcie lub obok ćwieka głównego. Materiał uszczelniający otaczał wszystkie ćwieki i dotykał ścian kanału. Widoczne były puste przestrzenie w uszczelniaczu oraz resztki rozpadłych tkanek w nieregularnościach kanału. Ryc. 6 jest świetnym przykładem przeciętnego preparatu tego przekroju.

Przekrój B

     Kanał był najczęściej kształtu owalnego. W ścianach kanału występowały pewne nieregularności wypełnione szczątkami tkanek. Wypełnienie gutaperkowe składało się z centralnego ćwieka głównego i wielu ćwieków dodatkowych. Ćwieki dodatkowe zazwyczaj dotykały ćwieka głównego jedną stroną, z pozostałych stron otoczone były przez uszczelniacz. Materiał uszczelniający zazwyczaj bardzo dobrze adaptuję się do gutaperki i do ścian kanału, jednakże zauważono puste przestrzenie w uszczelniaczu. Materiał uszczelniający w większości przekrojów tworzył dość grubą warstwę. Ryc. 7 przedstawia te szczegóły.

Przekrój C

     Na tych przekrojach kanał był najczęściej okrągły. Gutaperka wypełniała około 80-90% średnicy kanału, a materiał uszczelniający zazwyczaj dokładnie otaczał ćwiek. Warstwa uszczelniacza była bardzo cienka w wielu miejscach, w innych dość cienka. Uszczelniacz bardzo ściśle przylegał do ścian kanału i nie zauważono żadnych pustych przestrzeni. Ryc. 8 przedstawia typowy dla tego przekroju preparat.

     Wyniki badania przekrojów grupy trzeciej Thermafil były następujące:

Przekrój A

     Przekroje kanałów na tym poziomie były w większości bardzo nieregularne . Nieregularności te nigdzie nie zostały dokładnie oczyszczone i znajdowały się w nich pozostałości rozpadłych tkanek. Centralny plastikowy nośnik gutaperki (pokazany w kolorze czarnym) był widoczny na wszystkich przekrojach. Gutaperka nigdzie całkowicie (360 stopni) nie otaczała go. Na bardzo rozległych obszarach materiałem znajdującym się pomiędzy zębiną i gutaperką lub nośnikiem był uszczelniacz. W niektórych miejscach, gdzie gutaperka bezpośrednio stykała się ze ścianą kanału, materiał uszczelniający nie był widoczny. Uszczelniacz nie przedostał się do nieregularności kanału wypełnionych martwymi tkankami. Inaczej mówiąc, uszczelniacz nie wyparł resztek tkanek w żadnej grupie ani przekroju. Taki obraz przedstawia ryc. 9.

Ryc. 10. Powiększenie 12x: Przekrój B grupy Thermafil ukazujący nośnik, gutaperkę, resztki martwych tkanek i niewielkie puste przestrzenie w gutaperce .

Ryc. 11. Powiększenie 12x: Przekrój C grupy Thermafil, na którym widać centralnie umiejscowiony nośnik, ćwiek gutaperki i średniej grubości warstwę uszczelniacza Plastic carrier -plastikowy nośnik Gutta Percha - gutaperka Sealer - uszczelniacz Debris - resztki martwych tkanek Gutta Percha Void - pusta przestrzeń w gutaperce .

Przekrój B

     Gutaperka nigdzie całkowicie (360 stopni) nie otaczała nośnika. Zasięg gutaperki wokół nośnika wahał się pomiędzy 120 a 180 stopni. Na niektórych przekrojach sam nośnik dotykał bezpośrednio do ścian kanału. W wielu przypadkach, kiedy nośnik lub gutaperka były dociśnięte do ściany kanału, materiał uszczelniający nie wytworzył warstwy pośredniej pomiędzy nimi. Tam, gdzie nośnik lub gutaperka były położone w kanale bardziej centralnie, uszczelniacz znajdował się między nimi a ścianą kanału. Uszczelniacz dokładnie przylegał do ścian kanału, gutaperki i nośnika. Gutaperka nigdzie dokładnie (360 stopni) nie przylegała do ścian kanału. Na ryc. 10 przedstawiono typowy obraz tego przekroju.

Przekrój C

     Obrazy tego przekroju wykazywały wiele różnic. Widoczne w środku kanału były zarówno sztyft gutaperki jak i sztyft nośnika. Ćwiek był otoczony grubą warstwą uszczelniacza. W żadnej badanej próbce tej grupy nie zauważono pustych przestrzeni w materiale uszczelniającym. Widać to na ryc. 11.

Dyskusja

     Każdy z przekrojów A, B i C w poszczególnych grupach wydawał się mięć swoją własną morfologię i obraz, jednakże każdy z przekrojów wykazywał podobieństwo w zależności od użytej techniki wypełnienia. Dla przykładu, wszystkie przekroję A wyglądały podobnie w grupie EZ-Fill, grupie kondensacji bocznej i grupie Thermafil.

     Przebadano różne metody wprowadzania materiału uszczelniającego do kanału (Wiemann, Wilcox, 1991; Cohen i wsp., 1998; Kahn i wsp., 1997). W badaniach Wiemanna i Wilcoxa (1991) ilość uszczelniacza znajdującego się w kanale ograniczała się do 0,04 ml. Dowiedli oni, że największe różnicę w pokryciu uszczelniaczem występowały na poziomie wierzchołka. W tym badaniu ilość uszczelniacza wprowadzanego do kanału nie była ograniczana. Przekroję w odległości 1 mm od wierzchołka we wszystkich preparatach cechowały się ilością uszczelniacza wystarczającą do całkowitego otoczenia gutaperki.

     Warstwa materiału uszczelniającego na przekrojach koronowych i w połowię długości zawierała puste przestrzenie zarówno przy użyciu metody bocznej kondensacji, jak i techniki Thermafil. Obie te techniki cechują się nierównomiernym naciskiem wywieranym na uszczelniacz podczas wprowadzania gutaperki.

     W technice Thermafil wejście do kanału jest zamykane przez wsteczny wypływ rozgrzanej gutaperki, czego skutkiem jest brak przestrzeni w części dokomorowej dla wyciskanego uszczelniacza.

     Materiał uszczelniający w tym eksperymencie został dlatego przesunięty w kierunku dowierzchołkowym i wyciśnięty poza wierzchołek. Technika EZ-Fill SafeSider nie wykazała żadnych przestrzeni w uszczelniaczu na żadnym z poziomów. Cement został tu rozprowadzony w kanale przy użyciu dwukierunkowej spirali. Dwukierunkowa spirala jest modyfikacją igły lentulo. Modyfikacja polega na umieszczeniu dwóch spiral na dowierzchołkowym końcu igły. Spirale te obracają się w przeciwnych kierunkach, co pozwala na pompowanie uszczelniacza do kanału bez obawy o przepchnięcie go poza otwór wierzchołkowy (Cohen i wsp., 1998). Kahn i wsp. (1997) dowiedli, że najbardziej efektywną metodą wprowadzania materiału uszczelniającego do kanału było użycie igły lentulo. Cohen i wsp. (1998) podsumowali wiadomości dostępne w literaturze i stwierdzili zgodność autorów co do użycia narzędzia cieńszego od roboczego pilnika do opracowania okolicy wierzchołka, obracanego w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara i ostrożnie pompowanego. Doszli oni również do wniosku w swoich badaniach, że przy użyciu narzędzi ultradźwiękowych otrzymywano dokładniejsze i bardziej równomierne pokrycie ścian kanału uszczelniaczem niż przy użyciu narzędzi ręcznych. Cohen i wsp. (1998) wykazali, że mikroprzecieki barwnika po wypełnieniach metodami EZ-Fill, bocznej kondensacji i Thermafil były statystycznie jednakowe dla wszystkich trzech technik i we wszystkich uszczelnienie okolicy wierzchołkowej było takie samo. Literatura wskazuję, że to uszczelniacz jest tym materiałem, który właściwie uszczelnia okolicę wierzchołkową kanału (Wu i wsp., 2000).

     W tym eksperymencie wszystkie preparaty zawierały centralny materiał wypełniający otoczony materiałem uszczelniającym, który ściślej przylegał i lepiej adaptował się do nierówności w ścianach kanału. We wszystkich grupach, bez względu na opracowanie i technikę wypełnienia użytą w tym badaniu, w okolicy 1 mm od wierzchołka widoczna była znaczna przewaga ilości materiału uszczelniającego nad gutaperką jako materiału wypełniającego tę okolicę. Uszczelniacz na bazie żywicy epoksydowej (AH26) wykazywał mniejszy przeciek wtedy, kiedy jego warstwa była grubsza (Kontakiotis i wsp., 1997). Cement EZ-Fill jest pochodną endodontycznego materiału uszczelniającego typu AH26 na bazie żywicy epoksydowej. Wszystkie przekroje w grupie EZ-Fill SafeSider ukazały centralny ćwiek otoczony dość grubą warstwą materiału uszczelniającego. Jednak jeżeli chodzi o cementy na bazie tlenku cynku z eugenolem, to ciągle są wątpliwości co do optymalnej grubości ich warstwy. Kontakiotis i wsp. (1997) w swoich badaniach dowiedli, że znaczna utrata uszczelniacza na bazie tlenku cynku z eugenolem i Sealapexu zastosowanych grubą warstwą, po przechowywaniu próbek przez dwa lata w wodzie, była prawdopodobnie spowodowana ich rozpuszczeniem w wodzie.

Wnioski

     Wszystkie trzy techniki opracowania i wypełnienia dały podobne wyniki, jeżeli chodzi o obraz poszczególnych przekrojów badany pod mikroskopem.

     Przekroje EZ-Fill na wszystkich badanych poziomach kanału nie wykazały pustych przestrzeni, a ukazały obraz rdzenia z gutaperki otoczonego umiarkowanie grubą warstwą uszczelniacza.

     We wszystkich grupach przekrój wykonany w odległości 1 mm od wierzchołka korzenia ukazywał centralny rdzeń z materiału wypełniającego (gutaperka lub nośnik) otoczony warstwą uszczelniacza.